Środki ochrony roślin

Klasyfikacja środków ochrony roślin

• Herbicydy – to fitotoksyczne związki chemiczne stosowane do zwalczania chwastów. Wykazują zróżnicowany stopień specyficzności. Przyczyniają się do zahamowania wzrostu wybranych roślin. Głównym składnikiem aktywnym wykorzystywanym w herbicydach jest glifosat. Do syntezy stosowane są także związki fosforopochodne (np. tlenochlorek fosforu, trójchlorek fosforu) oraz kwas monochlorooctowy,
• Fungicydy – są produktami wykorzystywanymi do zabijania lub hamowania wzrostu grzybów. Zazwyczaj stosowane do zwalczania grzybów pasożytniczych, które powodują szkody ekonomiczne w uprawach lub roślinach ozdobnych albo zagrażają zdrowiu zwierząt domowych oraz ludzi. Ich działanie polega głównie na uszkodzeniu błon komórkowych grzybów bądź rozregulowaniu wytwarzania energii w komórkach grzybów,
• Insektycydy – to substancje chemiczne stosowane do zwalczania owadów poprzez ich zabijanie oraz zapobieganie niepożądanym lub destrukcyjnym zachowaniom. Klasyfikuje się je na podstawie struktury i sposobu działania. Jako środek owadobójczy, jak i grzybobójczy wykorzystywany jest między innymi paradichlorobenzen. Jego zastosowanie wynika z wytwarzania silnego zapachu podczas kontaktu z powietrzem. Dzięki temu odstrasza takie insekty jak ćmy oraz mole,
• Regulatory wzrostu – wpływają na procesy fizjologiczne i biochemiczne roślin. Szczególnie regulują procesy fotosyntezy, podziałów komórkowych oraz syntezy enzymów i witamin.

Ponadto stosowane są środki zwalczające inne rodzaje szkodników:

• Moluskocydy – ich zadaniem jest zwalczanie ślimaków. Rozsypywane są w formie granulatu, który uniemożliwia dotarcie ślimakom do roślin,
• Nematocydy -dedykowane do zwalczania nicieni. Stosowane doglebowo,
• Akarycydy – zwalczające roztocza.

Surowce do produkcji środków ochrony roślin

Na etapie produkcji dostawcy zapewniają niezbędne surowce – na przykład pochodne petrochemiczne (substancje chemiczne, rozpuszczalniki, produkty uboczne ropy naftowej) oraz składniki mineralne (fosforyty, rudę potasową, siarkę) – które stanowią budulec do produkcji agrochemikaliów. Surowce te są wykorzystywane do wytwarzania substancji czynnych, zapewniających ochronę przed szkodnikami lub właściwe odżywienie rośliny. Następnie składniki aktywne mieszane są z obojętnymi adiuwantami, rozpuszczalnikami i dodatkami, tworząc produkt końcowy (np. koncentraty emulsyjne, granulaty, nawozy otoczkowane) do bezpiecznego i skutecznego stosowania.

Składniki aktywne

Zamiennie nazywane są również substancjami czynnymi. Stanowią fundament skutecznej ochrony roślin. To one odpowiadają za zwalczanie szkodników, chorób i chwastów, zapewniając zdrowy wzrost roślin i wysokie plony.

Szeroka gama związków, zarówno organicznych jak i nieorganicznych, jest wykorzystywana jako składniki aktywne środków ochrony roślin. Są to m.in. związki chloroorganiczne (węglowodory chlorowane), fosforoorganiczne (zwykle o strukturze estrowej) czy pochodne kwasu karbaminowego (uretany). Rodzaj składnika aktywnego jest uzależniony od końcowego zastosowania wybranego środka ochrony roślin. Np. w herbicydach jednym z najpopularniejszych składników czynnych jest glifosat. Z chemicznego punktu widzenia to N-(fosfonometylo)glicyna. Związek ten należy do grupy fosfonianów, będących pochodnymi kwasu fosfonowego. Ale w herbicydach wykorzystuje się także pochodne kwasów fenoksykarboksylowych, pochodne triazynowe czy chloridazon.

Adiuwanty

Adiuwant to substancja, która nie wykazuje istotnych właściwości pestycydowych, lecz jest dodawana w celu wzmocnienia lub modyfikacji skuteczności środka ochrony roślin. Rolę adiuwantów może pełnić szeroka gama związków chemicznych.

Najważniejsze składniki pomocnicze wykorzystywane do tworzenia formulacji:

• Rozpuszczalniki – są najważniejszym czynnikiem decydującym o funkcjonalności formulacji. Ze względu na niski koszt i brak toksyczności, najczęściej wykorzystywana jest woda. W przypadku składników aktywnych nierozpuszczalnych w wodzie, stosuje się rozpuszczalniki aromatyczne lub rzadziej węglowodory alifatyczne,
• Środki zwilżające – wspomagają skuteczne rozprowadzanie środka ochrony roślin po liściach i łodygach, intensyfikując działanie produktu,
• Surfaktanty – jest to szeroka gama związków powierzchniowo czynnych, wszechobecnie wykorzystywana w branży agrochemicznej. W środkach ochrony roślin mają za zadanie m.in. obniżać napięcie powierzchniowe, emulgować gotową formulajcę i równomiernie dyspergować wszystkie składniki,
• Preparaty zwiększające przyczepność – ułatwiają przyleganie środków ochrony roślin do powierzchni rośliny lub podłoża,
• Bufory – utrzymują stałe pH,
• Wypełniacze obojętne – ułatwiają aplikację produktu,
• Środki antypienne – efektywnie obniżają ilość powstającej piany w układach, gdzie występują substancje o silnych właściwościach piennych np. surfaktanty.