Nawozy dolistne ciekłe

Dlaczego nawożenie dolistne ma tak duże znaczenie?

Nawożenie dolistne ma kluczowe znaczenie w nowoczesnym rolnictwie ze względu na szybkość działania, wysoką efektywność oraz możliwość interwencji w krytycznych momentach rozwoju roślin. Aplikacja nawozów bezpośrednio na liście stymuluje aktywność roślin, korzystnie wpływa na gospodarkę wodną (w tym pobieranie wody z gleby przez roślinę), a to z kolei pobudza wzrost korzeni. W konsekwencji nawozy dolistne przyspieszają pobieranie składników odżywczych również z gleby. W celu maksymalnego zwiększenia plonów i poprawy stanu roślin nawozy dolistne powinny być stosowane wraz z nawozami doglebowymi, a nie jako ich zamiennik.

W rolnictwie przemysłowym nawozy dolistne są narzędziem o dużym znaczeniu. Taka forma nawożenia pozwala na precyzyjne dostarczanie składników odżywczych w odpowiedniej fazie rozwoju oraz natychmiastową interwencję w momentach krytycznych dla wzrostu roślin np. w przypadku niedoborów bądź stresu. Odgrywa to ważną rolę w optymalizacji ilości i jakości plonów, ponieważ niedobory, zarówno makro-, jak i mikroelementów są bardzo niekorzystne dla roślin. Na przykład niedobory magnezu i żelaza wpływają hamująco na fotosyntezę, a braki w zawartości azotu i siarki przyczyniają się do nieprawidłowej produkcji białek.

Stosowanie ciekłych nawozów dolistnych zapewnia wyższą efektywność niż nawożenie doglebowe w trudnych warunkach tj. gdy niemożliwe jest pobieranie składników odżywczych przez system korzeniowy z gleby. Może to być związane z jej zasuszeniem, niską temperaturą, nieodpowiednim pH i wysokim zasoleniem. W takich przypadkach nawożenie dolistne staje się jedyną realną alternatywą, pozwalając utrzymać prawidłowy rozwój roślin, dzięki dostarczaniu potrzebnych minerałów bezpośrednio przez liście.

Surowce do produkcji nawozów dolistnych

Nawóz dolistny to głównie mieszanina makro- i/lub mikroelementów w postaci rozpuszczonych soli i kompleksów. Taki sposób aplikacji na rośliny wymaga, aby preparat był homogeniczny, a poszczególne komponenty wysoce rozpuszczalne w wodzie. Zapobiega to efektowi krystalizacji substancji w gotowej formulacji nawozowej. Z drugiej strony w przypadku nawozów dolistnych zawiesinowych, nacisk kładzie się na odpowiednią trwałość zawiesiny, graduację oraz inhibicję efektu dojrzewania kryształów, które mogą prowadzić do zatykania dysz opryskowych. Aby temu zapobiec, należy wprowadzić do preparatu specjalne dodatki funkcjonalne w postaci środków solubilizujących czy dyspergujących.

Skład sporządzanych nawozów dolistnych zależy od ich przeznaczenia. W zależności od gatunku rośliny, etapu wzrostu czy warunków hodowli, należy zwracać uwagę na rodzaj surowców, stężenie poszczególnych składników preparatu, ale także na jego właściwości fizyczne i chemiczne. Istotnym parametrem, który warto wziąć pod uwagę podczas dobierania źródeł poszczególnych makroskładników jest indeks solny. Określa on, jak bardzo dany nawóz podnosi stężenie soli w roztworze glebowym lub na powierzchni liścia. Im jest niższy, tym lepiej, ponieważ wiąże się to z mniejszym ryzykiem przypaleń liści, stresu osmotycznego i fitotoksyczności.

Do najważniejszych grup surowców stosowanych w nawozach dolistnych należą:

• Sole mineralne – źródło łatwo przyswajalnych składników. Najczęściej stosowane są siarczany, azotany i fosforany. Wybór jest podyktowany rodzajem pożądanego makroskładnika: najczęściej azotu, fosforu lub potasu.
  • Źródła azotu: najbardziej odpowiednim źródłem azotu do aplikacji dolistnych jest mocznik, ze względu na niski indeks solny i wysoką rozpuszczalność w porównaniu z innymi źródłami azotu. Stymuluje wchłanianie pozostałych składników odżywczych poprzez zwiększenie przepuszczalności tkanki liści. Mocznik wykorzystywany w opryskach dolistnych powinien charakteryzować się niską zawartością biuretu, aby zminimalizować skutki uboczne związane z poparzeniami liści. Innymi źródłami azotu (w postaci azotu amonowego) w nawozach mogą być: polifosforany amonu, tiosiarczan amonu oraz płynny siarczan amonu.
  • Źródła fosforu: rozpuszczalne w wodzie fosforan amonu i fosforan potasu. Ponadto korzystne jest połączenie polifosforanów i ortofosforanów ze względu na mniejsze ryzyko poparzenia liści i skuteczniejsze wchłanianie.
  • Źródła potasu: doskonale sprawdzają się polifosforany potasu, ponieważ charakteryzują się niskim indeksem solnym i wysoką rozpuszczalnością. Odpowiedni do produkcji nawozów dolistnych jest również siarczan potasu, mimo mniejszej rozpuszczalności.
• Chelaty – związki, w których jon metalu jest związany z cząsteczką organiczną za pomocą wiązania koordynacyjnego. W postaci chelatów w nawozach występują głównie mikroelementy (m.in. miedź, cynk, mangan, żelazo). Mikroelementy w postaci chelatów, tworzą z cząsteczką organiczną strukturę pierścieniową, która zapewnia stabilność i sprawia, że są one bardziej odporne na rozkład chemiczny i wytrącanie, ze względu na bardzo dobrą rozpuszczalność w wodzie. Zapewnia to efektywne dostarczanie niezbędnych jonów metali roślinom.
• Składniki pomocnicze (adiuwanty, surfaktanty) –poprawiają skuteczność nawożenia poprzez zmianę właściwości cieczy roboczej. Sprawiają, że oprysk lepiej pokrywa liście, dłużej się na nich utrzymuje i skutecznie przenika przez kutykulę.
  • Substancje powierzchniowo czynne (surfaktanty): związki o budowie amfifilowej poprawiające cechy użytkowe nawozu i zwiększające przyswajalność. Ich działanie związane jest głównie z obniżaniem napięcia powierzchniowego, zwiększaniem zwilżalności liści, a także rozluźnianiem zewnętrznej warstwy komórkowej liści, co skutkuje ułatwionym doprowadzaniem substancji odżywczych do roślin.

Oferta środków powierzchniowo czynnych do zastosowań w nawozach dolistnych

Surfaktanty odgrywają kluczową rolę w zwiększaniu zwilżalności powierzchni liści za pomocą nawozów dolistnych, ze względu na zdolność obniżania napięcia powierzchniowego preparatów. Grupa PCC posiada w swoim portfolio produkty, które mogą spełniać szereg funkcji istotnych w ciekłych nawozach dolistnych. Etosylowane alkohole tłuszczowe (ROKAnole m.in. z serii DB, GA, IT, L oraz NL) mają dobre właściwości zwilżające, dzięki czemu składniki nawozu są równomiernie rozproszone i efektywniej rozpływają się na liściu. Polioksyetylenoglikole (POLIkole) są dobrymi solubilizatorami, co zapobiega wypadaniu kryształów oraz pozwala uzyskiwać większe stężenia składników odżywczych w formulacji, jak i humektantami, które pozwalają na dłuższe zatrzymanie wilgoci na roślinie. Ponadto w ofercie znajdują się również kopolimery blokowe tlenku etylenu i propylenu (ROKAmery), których przedstawiciele cechują się różnymi właściwościami w zależności od budowy i udziałów EO/PO. ROKAmery PP450, 2000, 2100 i 2330 mają dobre właściwości zwilżające i są związkami niskopiennymi. ROKAmery 6500 i 1010 sprawdzają się jako kodyspergatory, a także jako środki zwilżające i antydryftowe, natomiast ROKAmery z serii G mogą pełnić funkcję niskopiennych kodyspergatorów w formulacjach zawiesinowych. Brak pienności preparatów stosowanych dolistnie jest istotny ze względu na ryzyko zapychania dysz opryskiwacza powstającą pianą, a co za tym idzie nierównomierny oprysk.