Biostymulatory

Jakie korzyści dla roślin przynosi stosowanie biostymulatorów?

Główną rolą biostymulatora nie powinno być nawożenie ani działanie pestycydowe. Nie są one klasyfikowane jako nawozy, ani nie mają bezpośredniego wpływu na szkodniki. Ich fundamentalnym zadaniem jest stymulowanie procesów życiowych, zwiększenie odporności roślin na warunki stresowe oraz przyspieszenie rozwoju korzeni i liści. Biostymulatory wzmacniają naturalne mechanizmy obronne roślin, dzięki czemu te lepiej znoszą stres abiotyczny związany z suszą, wahaniami temperatury, zasoleniem gleby czy uszkodzeniami po przymrozkach. Biostymulatory stosuje się więc w celu poprawy biochemicznych, morfologicznych oraz fizjologicznych procesów zachodzących w roślinie uprawnej.

Wzrost popularności biostymulatorów

Biostymulatory roślin to stosunkowo nowa, ale szybko rozwijająca się grupa produktów w rolnictwie, której popularność rośnie wraz z potrzebą bardziej zrównoważonej produkcji. Coraz silniejsza presja klimatyczna oraz degradacja środowiska skłaniają producentów do sięgania po rozwiązania oparte na naturalnych składnikach. Biostymulatory wpisują się w ten trend, wspierając proekologiczne praktyki i odpowiadając na unijne regulacje promujące rolnictwo przyjazne środowisku.

Rosnące znaczenie biostymulatorów wynika również z tego, że stanowią skuteczne narzędzie poprawiające wzrost i plonowanie roślin przy minimalnym obciążeniu gleby. W trudnych warunkach, w których tradycyjne nawożenie mineralne nie zawsze zapewnia roślinom pełne wykorzystanie składników pokarmowych, biostymulatory zwiększają efektywność ich pobierania i mogą ograniczać konieczność stosowania wysokich dawek nawozów. Wspomagając metabolizm roślin i poprawiając ich naturalną odporność na choroby grzybowe i bakteryjne, pozwalają ograniczać również ilość zabiegów lub dawkę środków ochrony roślin, zazwyczaj stosowanych bez użycia biostymulatorów. Dzięki temu są szczególnie cenne w intensywnych systemach produkcji, gdzie presja na ograniczenie chemizacji jest największa. Coraz częściej podkreśla się, że biostymulatory odegrają kluczową rolę w zrównoważonej intensyfikacji rolnictwa, a ich synergiczne działanie z nawozami mineralnymi może w przyszłości znacząco zmienić sposób prowadzenia upraw.

Wyróżnia się wiele grup biostymulatorów. Najważniejsze to:

• Oparte na aminokwasach,
• Pozyskiwane z alg morskich,
• Zawierające kwasy humusowe,
• Na bazie bakterii i grzybów.

Surowce w produkcji biostymulatorów roślin

Surowce wykorzystywane do produkcji biostymulatorów roślin są niezwykle różnorodne, ponieważ sama kategoria ta obejmuje wiele różnych substancji pochodzenia naturalnego i mikrobiologicznego.

Biostymulatory można pozyskiwać z szerokiej gamy surowców, w tym:

• Ekstraktów roślinnych: z liści, korzeni i/lub nasion m.in. aloesu, moringi czy lucerny,
• Alg: brunatnic (np. Ascophyllum nodosum, Laminaria digitata) i krasnorostów (np. Kappaphycus alvarezii, Porphyra spp.),
• Inokulantów mikrobiologicznych: bakterii, grzybów i innych mikroorganizmów,
• Substancji humusowych: kwasów huminowych i fulwowych pochodzących z rozłożonej materii organicznej,
• Aminokwasów i białek: ze źródeł roślinnych lub zwierzęcych,
• Kompostu: organicznego i wermikompostu.

Aby składniki aktywne zawarte w biostymulatorach mogły spełniać swoje funkcje, niezbędne jest zastosowanie w formulacji substancji pomocniczych.

Rola substancji pomocniczych w biostymulatorach

Naturalne biostymulatory roślin odgrywają kluczową rolę w zrównoważonej produkcji roślinnej. Poza bazowymi składnikami aktywnymi w formulacji niezbędne są także substancje pomocnicze. Warunkują one skuteczność, stabilność, łatwość aplikacji oraz mieszalność biostymulatora w cieczy opryskowej.

Najważniejszą grupą związków chemicznych wykorzystywanych do tworzenia formulacji biostymulatorów roślin, są substancje powierzchniowo czynne – zwane także surfaktantami. Są to cząsteczki o amfifilowej budowie chemicznej tj. posiadają grupę hydrofilową i hydrofobową, dzięki czemu wykazują powinowactwo równocześnie do faz polarnych i niepolarnych.

Surfaktanty w biostymulatorach spełniają szereg ważnych funkcji:

• Po dodaniu do roztworu bazowego, obniżają napięcie powierzchniowe, zmniejszając barierę między cieczą a inną cieczą lub ciałem stałym. Wpływa to bezpośrednio na skuteczniejsze rozprowadzenie preparatu na roślinie (ang. spreading aids), co przekłada się na efektywniejsze wchłanianie i wyższą biodostępność oraz zapobieganie odbijaniu i uciekaniu kropel cieczy opryskowej z liści (ang. retention aids).
• W formulacjach zawiesinowych biostymulatorów opartych na mikroorganizmach poprawiają jednorodność mieszaniny poprzez lepsze rozproszenie (dyspersję) składników.
• Spełniają funkcję emulgatorów poprzez łączenie niemieszających się ze sobą składników, np. nierozpuszczalnych olejowych frakcji roślinnych z wodą. Zapobiegają rozwarstwieniu faz w formulacji i kontrolują jej lepkość.
• Zwiększają skuteczność biologiczną biostymulatorów roślin.

W biostymulatorach warto stosować surfaktanty z grup zwilżaczy takie jak ROKAnole L5P5 i NL8). Szczególnie cenione są wśród nich surfaktanty pochodzenia naturalnego – ROKAnole serii L, K oraz O. Ich działanie dopełnia użycie humektantów (POLIkole) i penetratorów (np. ROKAcety R11, R26). Umożliwia to efektywne pokrycie liści opryskiem, zatrzymywanie wilgoci i wnikanie składników formulacji przez kutykulę. Takie synergiczne działanie zwiększa szansę na dotarcie jak największej ilości składników aktywnych zawartych w biostymulatorach do tkanek rośliny poddawanej opryskowi.

Korzystnymi składnikami formulacji biostymulatorów mogą okazać się betainy (ROKAminy). Pełnią rolę nie tylko substancji pomocniczych, ale także składników aktywnych. Związki z grupy betain działają osmotycznie, regulując transport wody w komórkach roślinnych, zwiększając ich odporność na stres spowodowany suszą, ekstremalnymi temperaturami lub zasoleniem. Wspomagają również proces fotosyntezy, co może się przekładać na zwiększenie produkcji rolnej i jakości plonów.